‘Heeft u nog iets aan te geven? Brandewijn wellicht, tabak? En, geen kwaad in de zin?’ Het klinkt ietwat bars uit de mond van de poortwachter, gestoken in 16de eeuws kostuum, compleet met helm en piek. Hij ontvouwt vervolgens een perkamenten rol waarop in sierlijke letters het reglement staat geschreven waaraan iedere ‘vreemdeling en uitheemse ‘zich heeft te houden tijdens zijn of haar verblijf in de keizerlijke Hanzestad Zwolle. Niet dat men niet gastvrij zou zijn in de provinciehoofdstad. ‘Integendeel zelfs’, zo legt Hanzekoopman Harry Vrielink uit. ‘ Maar zo ging dat nu eenmaal toen Zwolle nog een echte Hanzestad was. Gespuis moest je door kordaat en alert optreden buiten de stadsmuren houden. Een ieder die echter met goede bedoelingen Zwolle anno 2007 wil bezichtigen is meer dan welkom!

Bovenstaand tafereel doet zich met regelmaat voor tijdens de zogeheten Theaterwandelingen, te boeken via de VVV. In Hanzepas gaat het daarbij door Zwolle’s Gouden Eeuw, de 15de eeuw om precies te zijn. De stad ontwikkelt zich in die periode razendsnel en kent een bloeiperiode op vooral kerkelijk en cultureel gebied . Met name in de bouw- en schilderkunst verwerft ‘Zwolle faam. Het is ook de tijd waarin de stad zich profileert als één van de belangrijkste vrije keizerlijke Hanzesteden.

De rijkdom neemt in die tijd enorm toe dankzij de vele handelsactiviteiten. Zo is de stad bijvoorbeeld een overslagplaats voor Bentheimer zandsteen, graan, linnen en vis. De kooplieden laten het geld rollen en bouwen monumentale woningen om hun weelde te tonen. Belangrijke bouwmeesters vestigen zich als Arent van Calcar en Berend Coblenz. De faam en bedrijvigheid van de stad trekt ook kunstenaars aan als de schilder Gerard ter Borch en de dichters Rhijnvis Feith en Everhard J.Potgieter. De Moderne Devoot Thomas Kempis en bekende politici als Thorbecke en Joan Derk van der Capellen tot den Poll hebben eveneens hun naam voor eeuwig aan de Hanzestad verbonden.

De handelsactiviteiten hebben hun sporen ruim nagelaten in het Zwolse waar ook delen van het vestingverleden nog op vele plaatsen intact zijn. We noemen slechts het bastion De Suikerberg, de stervormige stadsgracht en delen van de laatmiddeleeuwse stadsmuur. In deze opsomming mag ook zeker niet de imposante Sassenpoort uit 1409 ontbreken.

We vragen de Hanzekoopman ons verder mee te nemen door Zwolle’s Gouden Eeuw, een verzoek waar hij met enthousiasme aan voldoet. We komen op bijzondere maar ook vreemde plaatsen, zoals de Korte Ademhalingssteeg. De naam verwijst naar de terechtstelling van misdadigers in vroeger eeuwen. Hier haalden zij hun laatste ademteugen, op weg naar het schavot. ‘Deze terechtstellingen vonden plaats bij voorkeur op marktdagen, als er veel volk op de been was.’ Op de plek voor de hoofdwaag waar dit ‘vermaak’ plaats vond kan men nu in de schaduw van de Sint Michaelskerk de grote warenmarkten op vrijdag en zaterdag bezoeken of genieten van het vertier op één van de vele terrasjes.


‘Over terrasjes gesproken. In de Middeleeuwen lustte men er ook wel eentje. Toen stond er op elke hoek wel een brouwerij. Schoon drinkwater was er niet, melk was alleen geschikt voor kinderen en ouden van dagen, dus dronk je bier. Voor grote feesten werd er Hanzebier per vat aangevoerd, onder andere uit Hamburg en Bremen.

Opvallend in Zwolle is de strakke, naadloze overgang tussen oud en nieuw. De glazen pui van het Stedelijk Museum detoneert geenszins met de gevel van het voormalige stadhouderlijk paleis aan de Melkmarkt waar eens de Overijsselse en Friese stadhouders hun intrek namen.

Heden en verleden gaan al eeuwen prima samen in bruisend Zwolle met zijn gevarieerd cultureel aanbod, z’n talrijke monumenten, de passantenhaven in de binnenstad, z’n vele evenementen, z’n vele winkels en restaurants. Een ontmoeting met Zwolle is een aanrader en onthoudt: “Vreemdelingen en uitheemsen zijn immer welkom”, aldus de Hanzekoopman.